nghe, thấy và viết

dalat sos!


ngôi nhà đã hơn 50 năm đặc trưng dalat của người dân- còn lại ở số 35 cao bá quát -dalat

ĐA LẠT- SOS!

Có người nhận định khi người Pháp ra đi khỏi Việt Nam có hai thứ không đi,ở lại vĩnh viễn : Cà phê và Kiến trúc.Cà phê với cái “nồi ngồi trên cái cốc “ ( filtre ) hơn thế kỷ qua vẫn ở trong từng ngôi nhà người Việt.còn Kiến trúc Pháp từ Hà Nội đến Sài Gòn đâu cũng hiện diện bằng cơ quan Hành chính,Trường học,Dinh thự,Biệt thự và cả những địa danh trở thành nơi du lịch: Sa Pa,Đà Lạt.Bạch Mã,Bà Nà…

Đà Lạt thành phố danh tiếng được khám phá và xây dựng bởi một người Pháp đầy lòng nhân ái mà  người Nha Trang gọi yêu mến là  “ ông Năm Yersin “.Sau hơn trăm năm, giờ đây bức tượng chân dung bán thân của ông được nhà điêu khắc Phạm Văn Hạng thực hiện tặng cho thành phố Đà Lạt đã được dựng trong công viên chính,rộng thênh thang nhìn ra hồ Xuân Hương diễm lệ,nhưng tỷ lệ bức tượng chỉ được phép…nho nhỏ thôi,nó  không hợp lý với tỷ lệ không gian của công viên Đà Lạt lý do hãy cứ hỏi tác giả.Nhưng thôi,hãy nghĩ rằng có tượng để tưởng nhớ một con người đáng ghi ơn ấy thế cũng là quí rồi.

Trở lại với kiến trúc. Một thành phố văn hóa và du lịch.thành phố của Đại học một thời có lúc từng bị biến thành “ Thị xã  rau củ quả “ lấy trồng trọt nông sản làm tiêu chí phát triển ( nông sản chứ không phải hoa như hiện nay ) những năm 80-90.Du khách vẫn chưa quên thung lũng phía bờ đập hồ Xuân Hương chỉ cách chiếc cầu nhỏ, những năm ấy nồng nặc mùi hôi thối của bắp cải úng ,nguồn nước ấy một thời là chỗ rửa rau quả sau khi thu hoạch của nông dân,nhà vườn.Những cuộc di dân và nhập cư rất sớm của người dân nghèo phía Bắc đã thành lập nên nông trường Lâm Hà – Di Linh và họ,một phần nhậP cư nhiều nơi khác đến trở thành người dân  Đà Lạt . Suy cho cùng ,ở đâu trên đất nước mình cũng đều là đồng bào cả,họ có quyền cư trú ở bất cứ nơi nào họ chọn ( hay được chọn ).Những người dân nghèo không có lỗi với quyền được sống, thật sự họ cũng chẳng có quyền hành gì mà làm hỏng  gương mặt diễm lệ của Đà Lạt.Lối sống,thói quen,hành vi sống  thuộc phạm trù khác.Làm biến dạng đến mức xấu xí thành phố này phải chỉ đích danh những người có trách nhiệm quản lý .Cái bộ máy chính quyền kém về tầm nhìn,kém hiểu biết từng thời kỳ,từng giai đoạn dài đã là nguyên nhân làm hỏng Kiến Trúc lẫn môi trường của Đà Lạt (  ( nếu quản lý và quy hoạch đúng đắn,có khoa học thì không ai dám tự mình dựng nên những ngôi nhà loạn xị kiểu dáng ,đủ thứ màu sắc  mà khu trung tân Hoà Bình là một ví dụ rõ nhất ) đừng quên những năm 95-98 ngay giữa Quảng trường dẫn lên khu trung tâm Hòa Bình bỗng mọc lên cái tháp dị hợm, nó là món quà của một đại gia Sài Gòn khi ấy…tặng cho Đà Lat  ,nếu nhớ không nhầm thì cái tháp kinh dị ấy còn mang tên đại gia tài trợ .may thay nó đã kịp dẹp bỏ vài năm sau trước phản ứng của dư luận .Nhưng khu Hòa Bình và nhiều khu khác quanh Đà Lat thì đã muộn. Hệ quả hôm nay là lời báo động này :

Trước nguy cơ thành phố ngàn thông đang bị phá nát bởi tốc độ phát triển, cơi nới đô thị, tỉnh Lâm Đồng đã quyết định mời người Pháp quy hoạch lại Đà Lạt.

Theo ông Huỳnh Đức Hòa, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng: người Pháp có nhiều kinh nghiệm quy hoạch đô thị, họ đã thiết kế nên một thành phố Đà Lạt tuyệt vời trong quá khứ và “tính Pháp cổ” hiện vẫn được xem là đặc trưng riêng có của đô thị Đà Lạt. Đà Lạt là đô thị được thiết kế quy hoạch bài bản từ năm 1923, với bản vẽ đầu tiên của kiến trúc sư người Pháp Ernest Hébrad (người trước đó đã từng thiết kế nhiều công trình quan trọng và danh tiếng tại các đô thị Sài Gòn, Hà Nội, Hải Phòng, Phnom Penh, Vientiane).

Tuy nhiên, sau một thời gian dài, trước sức ép của tốc độ phát triển đô thị chóng mặt, khuôn diện đô thị kỳ thú này đã bị xộc xệch và bầm vấy đến biến dạng. Để cứu vãn Đà Lạt, một nhóm các kiến trúc sư và chuyên gia lừng danh từ Pháp sẽ được mời sang để “vẽ” lại Đà Lạt. Họ thuộc Viện thiết kế quy hoạch đô thị Paris cùng một công ty thiết kế quy hoạch tên tuổi khác của Pháp.

Đà Lạt hình thành mới chỉ trên 100 năm chỉ sau 35 năm thống nhất…Hãy nhắc đến chút ít một vài  thứ cổ ở  đất nước mà nhiều người  thích nhắc nhớ.Đất nước của người “Anh cả” cùng lý tưởng một thời: Nước Nga nhé! Phố cổ Arbat-Moskva (*) nơi ban đầu  tập trung những  người thợ làm nghề, những dịch vụ phục vụ cho Tsa Hoàng và giới quí tộc,nó đã trải qua 5 thế kỷ xấp xỉ tuổi với Hội An nay vẫn còn nguyên vẹn và là nơi du khách luôn phải đặt những dấu giày của mình qua đó mới thật sự “đóng dấu” đã đến Moskva. Đà Lạt còn trẻ lắm so với những nơi như thế.

.Người viết chưa thể làm  thống kê cả nước hiện đang có bao nhiêu Kiến Trúc Sư đang hành nghề,mỗi năm Đại học Kiến Trúc hai miền cho ra trường bao nhiêu Kiến Trúc Sư… Vẫn đang có Hội Kiến Trúc Sư Việt Nam chưa kể Hội Kiến Trúc ở hầu hết 53 Tỉnh Thành toàn quốc,những tờ báo chuyên ngành vẫn đều đặn phát hành và giới thiệu khu chungcư,biệt thự,nhà riêng không thua kém nước ngoài.Nhưng bộ mặt đô thị nói chung lạ thay vẫn ngày thêm nhếch nhác như một nhận định  hài hước “ Cả nước xấu đều.” Đà Lạt không nằm ngoài cái “xấu đều ‘ ấy đến mức báo động như trích dẫn ở trên.Người Pháp,người Ý,người Mỹ hay bất cứ nhà kiến trúc,quy hoạch đô thị nào danh tiếng có thể mời để cứu lấy nhan sắc từng có của Đà Lạt hẳn tất cả đều được hoan nghênh .Chỉ có cái ý nghĩ hài hước này khi hôm nay phải mời lại người Pháp, kẻ đã từng xây dựng và để lại cho ta một di sản,một thắng cảnh,một Thành phố.Kẻ  thực dân đã bị ta đánh đuổi về tận mẫu quốc nay phải quay lại giúp qui hoạch,chỉnh trang thậm chí là bảo tồn những thứ lẽ ra nếu biết giữ gìn ta đã không tốn kém tiền tỉ từ thuế của người dân.

Mi đuổi ta về,đuổi ta đi

Giờ mời quay lại để mần chi ?

Nhà mi đẻ mấy nghìn khiến trúc ( sư )

Hỏi nó làm ăn cái giống gì?

(*) Có hai phố Arbat tại Mokva.Tên Arbat  có từ năm 1493.Phố Arbat mới ( 1991) được đặt tên lại thay cho tên cũ Kalinin-Phố cổ Arbat là nơi giới văn học nghệ thuật Nga sống rất nhiều.nhà số 7 nơi Gogol sống những ngày cuối đời,nhà số 9 là nơi ở của Lev tolstoi. Thi sĩ Pushkin nhà số 53…

(**) bài viết này đã đăng trên KT& ĐS phải viết hoa theo qui ước báo chí bình thường. ( kwan )

Advertisements

12 thoughts on “dalat sos!

  1. Ở chỗ NC có một vài ngôi nhà rường đẹp thấp thoáng trong khu vườn sây hoa trái trông rất tuyệt vời. Cí chủ nhân bỗng dưng phá cửa bình khoa thay bằng cửa sắt, hàng hiên xinh xinh được thay bằng tê rát bê tông, tiếc lém.

    Kiến trúc nhà ở và cảnh quan DLạt thiệt tuyệt. Cí mờ phải mần răng chự lại cho được ha.

    • Chao Chu KwanQQ
      Con la ke lon len trong hem nha Chu ne !
      Hom dem cuoi DDVN21, chu va con duoc cung ly, nho khong chu !!? hehe
      DDVN22 ra toi Phu Yen, tu nhien nho Chu qua !
      Fan ruot cua QueChoa, nen thay Chu o day, mo qua lien
      Mong Chu mnh khoe, nhin doi qua cap mat kinh day !

  2. Khi nhìn các nước láng giềng, kể cả những nước bị xem là chậm tiến hơn mình cho đến những nước tiến xa hơn rất nhiều người ta đều có nhưng kiểu kiến trúc đặc trưng trong xây dựng nhà cửa còn nhìn lại mình thì sao có cảm giác: dân mình sao cứ thích chui vào trong những “cái hộp”! Người người cứ xây nhà là xây lên 1 “cái hộp”, bất kể ở đâu từ nông thôn “hộp” mọc giữa đồng ruộng cho đến phố xá hiện đại.

    • martin@
      nhà hộp là cà một lịch sử biến thành tập quán anh ạ.tập quán sống và buôn bán của thị dân khi hình thành những phố chợ gần cảng,gần nơi thị tứ.nhà ống để ở và cùng lúc làm nhà kho hay cửa hiệu phía trước.tiếc rằng tôi không phải kts có đủ am hiểu sâu để trình bày vấn đề này anh ạ.

  3. Dạ em xin còm lại: Đà Lạt cũ đẹp quá thưa anh Kwan!
    Thật tiếc những chốn đẹp đẽ thế này mà bị phá hỏng mất …
    Lúc nãy em còm trống không , xin lỗi anh Kwan nhé!

Đã đóng bình luận.